Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu giai đoạn 2011-2015 trong ngành thủy sản và đề xuất cho giai đoạn 2016-2020.


(22/02/2016 12:00:00 SA)

Biến đổi khí hậu ảnh hưởng nặng nề tới nuôi trồng thủy sản.

Trong khuôn khổ kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH của Bộ Nông nghiệp và PTNT tại Quyết định số 543/QĐ-BNN-KHCN ngày 23/3/2011 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, ngành thủy sản đã triển khai công tác nghiên cứu, đánh giá tác động của BĐKH và thử nghiệm một số mô hình ứng phó với BĐKH trong thủy sản. Có thể kể đến một số nhiệm vụ nghiên cứu như:  Điều tra, đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương với BĐKH của ngành nông nghiệp, trong đó có thủy sản (do Viện Kinh tế và Quy hoạch thủy sản thực hiện trong 3 năm 2010-2012); Nhiệm vụ Đánh giá tác động, xác định các giải pháp ứng phó và triển khai các kế hoạch hành động trong lĩnh vực nông nghiệp, thuỷ sản (do Viện Môi trường Nông nghiệp thực hiện trong 3 năm 2010-2012); Nhiệm vụ Xây dựng mô hình nuôi trồng thuỷ sản ven biển ứng phó với biến đổi khí hậu (do Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I thực hiện trong 3 năm 2012-2014); và Nhiệm vụ đánh giá tác động của BĐKH đến diện tích, năng suất và sản lượng nuôi trồng thủy sản ven biển nhằm xây dựng giải pháp và mô hình thử nghiệm (do Viện Kinh tế và Quy hoạch thủy sản thực hiện trong 3 năm 2013-2015).

Nhìn chung, các nghiên cứu, đánh giá và mô hình thử nghiệm trên đã thu được những kết quả nhất định, đóng góp tích cực vào công tác thích ứng và giảm nhẹ BĐKH của lĩnh vực thuỷ sản nói chung và nuôi trồng thuỷ sản nói riêng. Các nghiên cứu thể hiện sự đa dạng trong cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu, như: áp dụng cách tiếp cận không gian (GIS, viễn thám); tiếp cận kinh tế học trong xây dựng các chỉ số đánh giá như đánh giá tổn thương {V = f (E, S, AC)} hoặc sử dụng các công cụ như hàm sản xuất, hàm cung cầu để tìm ra mối quan hệ giữa các yếu tố nhằm lượng hóa được tác động của BĐKH đến sản xuất thủy sản; liệt kê và ước tính thiệt hại do thiên tai; tính toán hiệu quả kinh tế của các giải pháp thích ứng; các mô hình áp dụng trong tài nguyên nước như toán thủy lực một chiều (Vietnamese River System and Plain-VRSAP).

Về hình thức đánh giá, có đánh giá định tính, định lượng, liệt kê thiệt hại trong quá khứ, dự báo ảnh hưởng trong tương lai theo các kịch bản BĐKH… Đáng chú ý, một số nhiệm vụ đã lượng hóa được tác động của BĐKH đến sản lượng nuôi một số đối tượng chủ lực như tôm nước lợ, cá tra (theo kịch bản BĐKH).

Về các cấp độ/quy mô đánh giá cũng rất đa dạng: từ quy mô hộ gia đình đến quy mô cộng đồng, quy mô địa phương (tỉnh, vùng nuôi) và quy mô ngành (cho 1 vùng, 1 tỉnh, 1 huyện). Có những nghiên cứu cũng tập trung vào đánh giá theo các hệ thống nuôi khác nhau như hệ thống nuôi tôm sú, cá tra, ngao, nhuyễn thể, khác,…

Về triển khai mô hình thử nghiệm ứng phó với BĐKH, đã có 6 đối tượng và hệ thống nuôi được thử nghiệm các thực hành nuôi trồng thủy sản ứng phó hoặc thông minh với BĐKH như tôm nước lợ, cá biển lồng bè, nhuyễn thể (ngao), cá rô phi nước lợ, cua biển và rong câu. Đặc biệt, một số nhiệm vụ đã triển khai thành công việc thuần hóa đối tượng cá rô phi vào nuôi luân canh trong ao nuôi tôm sú nước lợ tại các ao nuôi quảng canh cải tiến vùng triều tại Thanh Hóa. Việc đưa cá rô phi vào nuôi luân canh trong ao tôm sú đã góp phần tăng thu nhập cho hộ nuôi, giảm thiểu rủi ro thiệt hại do BĐKH, giảm chi phí thức ăn, làm sạch môi trường ao nuôi, giảm phát thải và ứng phó tốt hơn với BĐKH. Các mô hình triển khai thành công, được cộng đồng và chính quyền địa phương đánh giá cao và mong muốn được tiếp tục nhân rộng mô hình ở quy mô rộng lớn hơn với sự hỗ trợ bao tiêu sản phẩm của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình triển khai Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH của Bộ Nông nghiệp và PTNT (tại Quyết định số 543/QĐ-BNN-KHCN ngày 23/3/2011 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT) trong ngành thủy sản vẫn còn tồn tại một số khó khăn, bất cập như sau:

Mặc dù một số chính sách và giải pháp ứng phó với BĐKH đã được xây dựng và triển khai tại một số địa phương nhưng còn thiếu sự tham gia của khối doanh nghiệp trong các khâu sản xuất thích ứng với BĐKH. Với sự hạn chế về tài chính, kỹ thuật và khả năng kết nối thị trường, cộng đồng người nuôi địa phương rất cần có sự kết nối với doanh nghiệp để cùng tổ chức lại sản xuất trong vùng nuôi và giải quyết khâu tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt là tiêu thụ những sản phẩm nuôi thích ứng với BĐKH và giảm phát thải KNK (sản phẩm xanh).

Việc lồng ghép các hoạt động ứng phó với BĐKH vào chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch thường xuyên của các đơn vị trong ngành thủy sản vẫn còn hạn chế.Thiếu nguồn tài chính để triển khai nhân rộng các mô hình nuôi trồng thủy sản thành công trong ứng phó với BĐKH.

Vấn đề chất lượng con giống trong nuôi trồng thủy sản còn những hạn chế. Mặc dù đã có những thành công nhất định nhưng vấn đề nghiên cứu, sản xuất được các giống mới có khả năng thích ứng cao trong điều kiện môi trường biến đổi, có sức chống chịu bệnh tốt, đảm bảo năng xuất, chất lượng chưa thu được nhiều thành công. Công tác ứng dụng thực tế và sản xuất đại trà các giống mới được nghiên cứu chưa nhiều. Trong bối cảnh BĐKH đang tiếp diễn phức tạp, việc sản xuất và thuần hóa các đối tượng nuôi để tăng khả năng thích ứng và đưa vào thực tiễn sản xuất đại trà là rất cần thiết.

Trang thiết bị phục vụ khai thác và công nghệ bảo quản sản phẩm trên tàu khai thác hải sản vẫn còn hạn chế, dẫn đến suy giảm chất lượng sản phẩm, thất thoát nguồn lợi, làm tăng áp lực lên nguồn lợi thủy sản, gia tăng chi phí chuyến biển,…

Kiến thức, nhận thức về BĐKH của một số cán bộ chưa thực sự đồng đều. Thực tế có trường hợp: cán bộ có kiến thức về BĐKH ít được tham gia vào các hoạt động có thể lồng ghép BĐKH trong quá trình triển khai, trong khi cán bộ có vai trò chính trong các hoạt động này lại chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác phòng chống, ứng phó với BĐKH để lồng ghép vào nhiệm vụ mình đang theo dõi. Do đó, việc lồng ghép các hoạt động về BĐKH vào các nhiệm vụ chuyên môn khác có một số hạn chế.

Bởi vậy, để phát huy các kết quả đạt được và giải quyết các tồn tại, khó khăn, vướng mắc về cơ chế chính sách, giải pháp triển khai, năng lực ứng phó với BĐKH của lĩnh vực thủy sản trong giai đoạn 2010-2015, một số giải pháp cần được xem xét thực hiện trong giai đoạn 2016-2020 như sau:

Để tiếp tục phát huy các kết quả đã đạt được trong ứng phó với BĐKH trong sản xuất thủy sản, cần đẩy mạnh việc kết nối giữa người sản xuất thủy sản với các doanh nghiệp trong chuỗi sản xuất, để nhân rộng các mô hình thành công trên các vùng sinh thái khác nhau, cũng như tăng cường quảng bá cho các sản phẩm thủy sản có trách nhiệm cũng như sản phẩm thông minh với BĐKH. Các hoạt động cụ thể có thể bao gồm: Hỗ trợ mở rộng phát triển nuôi trồng thuỷ sản ven biển thông minh với BĐKH (CSA) tại các vùng sinh thái khác nhau như vùng Bắc Trung bộ, ĐBSH, ĐBSCL; thực hiện mô hình nuôi trồng thủy sản  theo tiêu chí tăng trưởng xanh tại các vùng ĐBSH và ĐBSCL; đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp thông qua hỗ trợ người sản xuất quy mô nhỏ và vừa đạt được các chứng nhận về nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm.

Trong sản xuất giống: cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ cao trong nuôi, sản xuất giống nhằm chủ động cung cấp giống kháng bệnh, phù hợp với với điều kiện thời tiết, khí hậu nhằm động cung cấp cho các cơ sở nuôi trồng thuỷ sản và giảm thiểu tác động xấu do BĐKH.

Mở rộng quy mô các vùng nuôi hướng đến chứng nhận VietGap và các hình thức chứng nhận khác không chỉ đối với các đối tượng chủ lực, mà còn ở các đối tượng khác có giá trị kinh tế cao, có tiềm năng xuất khẩu cao như nhuyễn thể, cá rô phi, cá biển,…Nâng cấp trang thiết bị khai thác và bảo quản sau thu hoạch trên tàu để tăng hiệu quả sản xuất, sử dụng hiệu quả nguồn nhiên liệu cho vận hành tàu cá, góp phần giảm phát thải.

ThS. Cao Lệ Quyên

 

 

 

Xem thêm >>

Tin tức
 Hội thảo kỹ thuật góp ý "Bản kế hoạch giảm thiểu, thu gom, phân loại, tái sử dụng, tái chế chất thải nhựa ngành thủy sản"   (07/04/2021 12:00:00 SA)
 Thứ trưởng Lê Quốc Doanh cùng đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thăm và làm việc với viện Kinh tế và Quy hoạch thủy sản   (05/03/2021 12:00:00 SA)
 Chặng đường giảm sử dụng phao xốp trong nuôi cá lồng bè tại Thị trấn Cát Bà   (28/12/2020 12:00:00 SA)
 Ngành thuỷ sản tỉnh Bình Định đã và đang tích cực trong các hoạt động bảo vệ môi trường biển   (28/12/2020 12:00:00 SA)
 Kết quả quan trắc môi trường trong nuôi trồng thuỷ sản giai đoạn 2016-2020   (28/12/2020 12:00:00 SA)
 Thuỷ sản Nam Định – vừa phát triển vừa bảo vệ môi trường   (28/12/2020 12:00:00 SA)
 Tham vấn “Kế hoạch quản lý, kiểm soát chất thải nhựa trong lĩnh vực thủy sản”   (28/12/2020 12:00:00 SA)
 Ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hưởng ứng Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn năm 2020   (18/12/2020 12:00:00 SA)
 Chiến lược phát triển thủy sản: Cơ hội rất lớn nhưng cũng bộn bề nỗi lo   (23/11/2020 12:00:00 SA)
 Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2020   (09/07/2020 12:00:00 SA)

vifep.com.vn
Đang tải dữ liệu...