Khi nào rác thải nhựa không trở thành nỗi ám ảnh của người dân ven biển?


(30/06/2023 12:00:00 SA)

Trong suốt quá trình thực hiện dự án Nguồn, sự tích tụ và giải pháp giảm thiểu tác động của rác thải nhựa tại các cộng đồng ven biển Việt Nam 3SIP2C, nhóm khảo sát của Viện Kinh tế và Quy hoạch thủy sản đã nhận thấy tác động rất lớn của rác thải nhựa đến các hoạt động kinh tế tại một số cộng đồng ven biển 3 tỉnh Nam Định, Hải Phòng và Bến Tre.



Cần hành động tập thể để cải thiện quản lý chất thải và rác thải nhựa. Ảnh VIFEP

Nhức nhối rác thải nhựa

Hiện nay rác thải nhựa đã trở thành một vấn đề gây nhức nhối toàn cầu. Bên cạnh việc gây ảnh hưởng đến môi trường sống, rác thải nhựa đã và đang đe dọa rất lớn đến hệ sinh thái bao gồm người và động thực vật.

Tại cảng Bình Đại, tỉnh Bến Tre, một lượng lớn túi ni lông để bảo quản cá trên tàu khai thác bị thải bỏ trong quá trình thu mua cá. Người cung cấp thông tin cho biết:  Một tàu cá đi đánh bắt trong 3 tháng có thể mang tới 500 kg túi ni lông, lượng túi ni lông này khi về cảng được thu gom và bán cho đơn vị tái chế. Tuy vậy, hiện tượng thất thoát túi và rác nhựa ra môi trường xung quanh cảng cá vẫn xảy ra. 

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tác động của rác thải nhựa trong ngành khai thác thủy sản đối với chất lượng mội trường biển, hệ sinh thái và sức khỏe con người là do nhận thức của người dân còn yếu, văn hóa, cơ sở hạ tầng, xung đột ngành, v.v… dẫn đến RTN bị thải bỏ vào môi trường biển đặc biệt từ khai thác thủy sản.  

 

Thực hiện dự án 3SIP2C, trong quá trình khảo sát đánh giá tác động kinh tế xã hội của rác thải nhựa tới các hoạt động kinh tế ven biển Việt Nam. Một số người dân được phỏng vấn đã cho biết: “Thực tế, nilon, dây giềng quấn vào chân vịt, tôi phải nhảy xuống gỡ chân vịt, hà ở thuyền mắc vào. Gỡ có khi không may có thể nguy hiểm tới tính mạng. Máy vào số, mình xuống mình gỡ… tự số nhảy, chân vịt quay. Lôi cả người và quật vào người. Nhiều trường hợp đã xảy ra rồi. Biển mình bây giờ ô nhiễm dữ quá trời. Mẻ nào cũng bị (lưới đánh cá mắc phải rác nhựa rất nhiều). Rồi bịch mủ (nhựa), rồi đủ thứ các loại rác,…


Ảnh khảo sát của nhóm VIFEP, Bến Tre.

Hiện tượng dây/lưới/bao tải vướng vào chân vịt tàu cá khi ra vào tại cảng Ngọc Hải, Hải Phòng cũng thường xuyên xảy ra. Thông thường, ngư dân phải nhảy xuống biển để cắt hoặc thậm chí nhờ tàu khai thác khác lái dắt về bờ, tiềm ẩn những rủi ro về sức khỏe và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của ngư dân. Theo chủ một cơ sở sửa chữa tàu cá trên địa bàn, vào những tháng mùa gió nam, trung bình 1 tháng cơ sở tiếp nhận trên 20 tàu cá bị hỏng chân vịt phải vào cơ sở để sửa chữa như: Dây quấn vào chân vịt, ngư dân phải nhảy xuống biển gỡ, rồi lồng bát quái có cả đang sử dụng hoặc là bị mất hoặc rơi xuống biển gây rách lưới. Rác thải nhựa lẫn vào trong sản phẩm phải tốn rất nhiều thời gian nhặt rác ra khỏi sản phẩm. RTN trên tàu KTTS hiện nay thường được ngư dân xử lý theo 02 cách: 1) thu gom mang về bờ; 2) xả thải trực tiếp xuống biển.


Ảnh của nhóm khảo sát VIFEP, Hải Phòng.


Hoạt động thu gom RTN trên tàu KTTS thường do chủ tàu thực hiện. Kết quả điều tra cho thấy, trên 98% số người được hỏi nêu lý do thu gom RTN (có thể bán) nhằm mục đích bán phế liệu để tăng thu nhập. Theo khảo sát, ngoài loại RTN có thể bán cho ve chai, rác từ ngư cụ khi không còn sử dụng cũng được ngư dân thu gom về bán cho các chủ vựa để họ có thể sửa hoặc tái chế hoặc rồi bán lại cho ngư dân và những người có nhu cầu khác (lưới làm hàng rào, che nắng).